CT-SCAN

0
3114

سی تی اسكن (CT-SCAN)

این شیوه تصویربرداری در حقیقت به معنی تصویرگیری مقطعی و عرضی از اعضای بدن می‌باشد. اما دارای اسامی مختلفی است كه از آن جمله می‌توان به CAT مخفف كلمات   Computerized Axial Tomography به معنی توموگرافی كامپیوتری محوری می‌باشد. CTAT مخفف كلمات Computerized trans Axial Tomography به معنی توموگرافی كامپیوتری عرضی محوری می‌باشد. CTR مخفف كلمات computerized trans Recanstration ،CDT مخفف كلمات computerized Digital Tomography به معنی توموگرافی دیجیتالی كامپیوتری می‌باشد. اما نام ترجیحی آن كه در كتابها و كاربردهای پزشكی بكار می‌رود كلمه CT اسكن مخفف كلمات computerized tomography scan می‌باشد كه كلمه scan اسكن به معنی تقطیع كردن و واژه توموگرافی از Tomo به معنی برش یا قطعه و graphy به معنی شكل و ترسیم است، گرفته شده است. در اصل به معنی تصویرگیری از برشهای قطع شده از یك عضو به صورت كامپیوتری می‌باشد.

اگر با یك درخواست سی‌تی اسكن، به بخش سی‌تی اسكن یك بیمارستان مراجعه كرده باشید، شاید برای شما این سوال پیش آمده باشد كه فرو رفتن در یك دستگاه تونل مانند و بی حركت ماندن برای مدتی در داخل آن شما را دچار دلهره می‌كند یا نه. آیا با توجه به اخبارهای رادیو و تلویزیون راجع به خطرات اشعه ایكس خطری شما را تهدید می‌كند یا نه؟ یا اینكه چگونه یك كارشناس رادیولوژی بعد از قرار دادن شما در داخل دستگاه خود به اتاق دیگری رفته و از پشت یك شیشه بزرگ و یك كامپیوتر چه كاری انجام می‌دهد و با بلندگو با شما صحبت می‌كند؟

اصول كار دستگاه سی‌تی اسكن

پس از اینكه بدن بیمار بر روی میز و سر آن در گانتری قرار گرفت و شرایط دستگاه بر حسب ناحیه مورد تصویر برداری تنظیم شد، یك دسته پرتو ایكس توسط كولیماتور (محدودكننده دسته اشعه) به صورت یك باریكه در آمده و از بدن بیمار رد می‌شود (پالس می‌شود). مقداری از انرژی اشعه هنگام عبور از بدن جذب و باقیمانده اشعه با عنوان پرتو خروجی كه از بدن بیمار عبور می‌كند توسط آشكار سازی كه مقابل دسته پرتو ایكس قرار دارد، اندازه ‌گیری شده و بعد از تبدیل به زبان كامپیوتری در حافظه كامپیوتر ذخیره می‌شود. بلافاصله پس از اینكه اولین پالس اشعه بطرف بیمار فرستاده و اندازه‌گیری شد و لامپ اشعه ایكس یك حركت چرخشی بسیار كم انجام داد، دسته پرتو ایكس دوباره پالس شده، مجددا اندازه‌گیری می‌شود و در حافظه كامپیوتر ذخیره می‌گردد.

این مرحله چند صد یا چند هزار بار بسته به نوع دستگاه تكرار می‌شود تا تمام اطلاعات مربوط به عضو مورد نظر در حافظه كامپیوتر ذخیره شود. كامپیوتر میزان اشعه‌ای را كه هر حجم معینی از بافت جذب می‌كند، اندازه ‌گیری می‌كند. این حجم بافتی را واكسل (Voxel) می‌نامند كه مشابه چند میلیمتر مكعب از بافت بدن می‌باشد. در سی ‌تی ‌اسكن یك لایه مقطعی از بدن به این واكسلهای ریز تقسیم می‌شود، كه با توجه به مقدار جذب اشعه‌ای كه توسط هر كدام از این واكسلها صورت می‌گیرد، یك شماره نسبت داده می‌شود. این شماره‌ها نیز بر روی تصویر كه بر صفحه تلویزیون مانند كامپیوتر می‌افتد، یك چگالی با معیار خاكستری (از سفید تاسیاه) اختصاص داده می‌‌شود.

نمایش هر كدام از واكسلها را بر روی مونیتور یك پیكسل (Pixl) می‌گویند. یعنی واكسلها حجم سه بعدی و پیكسلها دو بعدی می‌باشند و هر چه تعداد پیكسلها بر روی مونیتور بیشتر باشد تصویر واضح‌تر و قابل تفكیك‌تر است. اعدادی كه با توجه به مقدار جذب اشعه به هر بافت اختصاص داده می‌شود، اعداد سی ‌تی یا اعداد هانسفیلد می‌نامند. بطور مثال بافت چربی كمتر از بافت عضلانی و بافت عضلانی كمتر از بافت استخوانی اشعه را جذب می‌كند. بنابراین بطور مثال استخوان ۴۰۰+، آب صفر و چربی ۵۰ و هوا ۵۰۰ می‌باشد كه هر چه مقدار این اعداد كمتر باشد، بر روی فیلم سی‌تی اسكن آن قسمت طبق معیار خاكستری بیشتر به سمت سیاهی تمایل دارد و برعكس هرچه عدد سی‌ تی مثل استخوان بالا باشد تصویر به سمت سفیدی تمایل دارد. گاهی برای مشخص ‌تر شدن اعضایی كه دارای چگالی شبیه به هم هستند از مواد كنتراست‌ زا استفاده می‌شود كه تفاوت را به خوبی مشخص كند.

سی تی اسکن
سی تی اسکن

كاربرد

  • تشخیص بیماریهای مغز و اعصاب: چون سی ‌تی اسكن می‌تواند تفاوت بین خون تازه و كهنه را به تصویر بكشد، به همین دلیل برای نشان دادن موارد اورژانس بیماریهای مغزی بهترین كاربرد را دارد.
  • بیمارهای مادر زادی مانند بزرگی یا كوچكی جمجمه
  • تشخیص تومورهای داخل جمجمه‌ای و خارج مغزی
  • خونریزی در قسمت‌های مختلف مغز و سكته‌های مغزی
  • تشخیص بیماری اعضای داخل شكمی مانند كبد، لوزالمعده، غدد فوق كلیوی
  • بررسی بیماریهای ریه.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید